TaDev Theo Scrum Guide, việc sử dụng thành công Scrum phụ thuộc vào việc mọi người trở nên thành thạo trong việc sống cùng với 5 giá trị: Commitment (Cam kết), Focus (Tập trung), Openness (Cởi mở), Respect (Tôn trọng), và Courage (Can đảm).
Hôm nay, mình sẽ cùng bạn khám phá 5 giá trị này và cách áp dụng chúng để xây dựng một team Agile mạnh mẽ!
Table of contents
Open Table of contents
Vai trò của Leader trong việc thúc đẩy 5 giá trị
Trước khi đi vào chi tiết, điều quan trọng cần nhớ:
Để phát triển một team với các giá trị này, người lãnh đạo phải là người thúc đẩy thực hiện giá trị đó trước hết bằng cách biểu lộ giá trị đó ở chính bản thân mình.
Nói cách khác: Lead by example! Bạn không thể yêu cầu team cam kết nếu bản thân bạn không cam kết. Bạn không thể yêu cầu team cởi mở nếu bản thân bạn không cởi mở.
1. Commitment (Cam kết)
Ý nghĩa
Trong Scrum, mỗi thành viên không chỉ đơn thuần nhận công việc rồi làm, mà còn cam kết hết mình để đạt được mục tiêu của sprint và của dự án.
Cam kết có nghĩa là:
- ✅ Hoàn thành công việc đúng hạn
- ✅ Không để đồng đội phải chờ đợi
- ✅ Không để đồng đội phải “chữa cháy” giúp
- ✅ Làm với tinh thần trách nhiệm và đóng góp thực sự
Khi gặp khó khăn
Nếu gặp khó khăn, thay vì im lặng hoặc bỏ cuộc, team Scrum sẵn sàng hỗ trợ lẫn nhau để vượt qua.
Lợi ích
Sự cam kết giúp:
- Mọi người gắn kết và tin tưởng nhau hơn
- Team đạt kết quả tốt
- Tạo môi trường làm việc tin cậy, an toàn
Ví dụ thực tế
❌ Thiếu cam kết:
- “Task này không phải của tôi, tôi không quan tâm”
- Làm việc cá nhân, không care đến sprint goal
✅ Có cam kết:
- “Sprint goal là gì? Tôi có thể giúp gì để đạt được nó?”
- Chủ động hỗ trợ đồng đội khi cần
2. Focus (Tập trung)
Ý nghĩa
Trong Scrum, mỗi Sprint là một chặng đường ngắn (1-4 tuần). Để thành công, cả team phải tập trung hết sức vào mục tiêu đã đề ra vào đầu Sprint.
Tập trung có nghĩa là:
- ✅ Focus vào Sprint Goal
- ✅ Mỗi cá nhân focus vào nhiệm vụ quan trọng nhất
- ✅ Tránh bị xao nhãng bởi thay đổi từ bên ngoài
- ✅ Không làm nhiều việc cùng lúc (multitasking)
Daily Meeting giúp duy trì focus
Daily Standup là cách để mọi người:
- Xem xét lại mục tiêu chung
- Nhắc nhở nhau về Sprint Goal
- Tránh bị lạc hướng
Lợi ích
Tập trung giúp:
- Tư duy gọn gàng, rõ ràng
- Hoàn thành công việc nhanh hơn
- Tinh thần đồng đội mạnh mẽ hơn
Ví dụ thực tế
❌ Thiếu focus:
- Làm 5 tasks cùng lúc, không task nào xong
- Bị xao nhãng bởi requests từ bên ngoài sprint
✅ Có focus:
- Làm 1 task cho đến khi xong, rồi mới làm task tiếp theo
- Từ chối politely các requests không liên quan đến Sprint Goal
3. Openness (Cởi mở)
Ý nghĩa
Cởi mở là chìa khóa giúp mọi người kết nối và làm việc hiệu quả hơn.
Cởi mở có nghĩa là:
- ✅ Chia sẻ tiến độ công việc
- ✅ Chia sẻ những vướng mắc gặp phải
- ✅ Chia sẻ ý tưởng, dù “điên rồ”
- ✅ Đón nhận thay đổi với tâm thế thoải mái
Tại sao cởi mở quan trọng?
Thử tưởng tượng: Nếu trong team không có sự cởi mở, mỗi cá nhân đều giữ kín vấn đề mình gặp phải → Điều này giống như quả bom nổ chậm sẽ phát nổ vào cuối Sprint!
Vai trò của Leader
Là một nhà lãnh đạo Agile, bạn cần:
- Tạo môi trường an toàn để ai cũng có thể nói lên suy nghĩ
- Không để ai bị “ném đá” khi chia sẻ
- Thể hiện sự cởi mở ở chính bản thân trước
Ví dụ thực tế
❌ Thiếu cởi mở:
- Giấu vấn đề cho đến khi không giải quyết được nữa
- Không dám chia sẻ ý tưởng vì sợ bị chê
✅ Có cởi mở:
- “Mình đang gặp vấn đề này, ai có thể giúp không?”
- “Mình có ý tưởng này, mọi người nghĩ sao?“
4. Respect (Tôn trọng)
Ý nghĩa
Tôn trọng có nghĩa là:
- ✅ Lắng nghe ý kiến đồng đội chân thành
- ✅ Không chê bai hay phán xét
- ✅ Đánh giá cao đóng góp của mọi người
- ✅ Giữ đúng cam kết để không ảnh hưởng team
Khi có tranh luận
Thay vì biến tranh luận thành “khẩu chiến”, team sẽ cùng nhau tìm giải pháp tốt nhất.
Vai trò của Scrum Master
Scrum Master đóng vai trò xây dựng môi trường tích cực, nơi mà:
- Ai cũng cảm thấy được lắng nghe
- Ai cũng cảm thấy mình đóng góp giá trị
Ví dụ thực tế
❌ Thiếu tôn trọng:
- “Ý tưởng này ngu quá!”
- Không giữ cam kết, làm team phải “gánh”
✅ Có tôn trọng:
- “Ý tưởng thú vị, nhưng mình nghĩ cách này có thể tốt hơn vì…”
- Hoàn thành công việc đúng hạn để không ảnh hưởng team
5. Courage (Can đảm)
Ý nghĩa
Can đảm có nghĩa là:
- ✅ Trung thực về tiến độ và vấn đề
- ✅ Minh bạch với các bên liên quan
- ✅ Dám kêu gọi sự giúp đỡ khi cần
- ✅ Dám thử nghiệm phương pháp mới
- ✅ Dám trao đổi, thậm chí không đồng tình (nhưng vẫn tôn trọng)
Vai trò của Scrum Master
Scrum Master cần can đảm để:
- Đứng lên trước stakeholders
- Ngăn chặn thay đổi giữa chừng sprint
- Ngăn chặn scope creep không kiểm soát
Vai trò của Leader
Leader cần thể hiện sự can đảm trước để thúc đẩy sự can đảm của team.
Ví dụ thực tế
❌ Thiếu can đảm:
- Giấu vấn đề vì sợ bị mắng
- Không dám nói “không” với yêu cầu không hợp lý
✅ Có can đảm:
- “Sprint này chúng ta sẽ không đạt được mục tiêu vì lý do X, Y, Z”
- “Yêu cầu này không phù hợp với Sprint Goal, chúng ta nên làm ở sprint sau”
Mối quan hệ giữa 5 giá trị
5 giá trị này không tồn tại độc lập, mà hỗ trợ lẫn nhau:
Commitment → Tạo nền tảng tin tưởng
↓
Focus → Giúp đạt mục tiêu
↓
Openness → Chia sẻ và học hỏi
↓
Respect → Xây dựng môi trường tích cực
↓
Courage → Dám đối mặt với thách thức
↓
→ Quay lại Commitment mạnh mẽ hơnLàm thế nào để xây dựng 5 giá trị trong team?
1. Lead by Example
Người lãnh đạo phải thể hiện 5 giá trị trước:
- Cam kết với team
- Tập trung vào mục tiêu
- Cởi mở với feedback
- Tôn trọng mọi người
- Can đảm đối mặt với vấn đề
2. Tạo môi trường an toàn
- Không punishment khi có lỗi
- Khuyến khích chia sẻ
- Celebrate successes
- Learn from failures
3. Thực hành trong các Scrum events
Sprint Planning:
- Commitment: Team cam kết với Sprint Goal
- Focus: Chọn công việc phù hợp với Sprint Goal
Daily Standup:
- Openness: Chia sẻ tiến độ và vướng mắc
- Respect: Lắng nghe nhau
Sprint Review:
- Courage: Trung thực về kết quả
- Openness: Đón nhận feedback
Sprint Retrospective:
- Openness: Chia sẻ thẳng thắn
- Courage: Dám nói vấn đề
- Respect: Không blame nhau
4. Reinforce thường xuyên
- Nhắc nhở về 5 giá trị trong meetings
- Recognize khi ai đó thể hiện giá trị
- Discuss trong retrospective
Checklist: Team của bạn có 5 giá trị chưa?
Commitment
- Mọi người cam kết với Sprint Goal
- Hoàn thành công việc đúng hạn
- Hỗ trợ nhau khi cần
Focus
- Team focus vào Sprint Goal
- Không bị xao nhãng bởi external requests
- WIP limit được tuân thủ
Openness
- Mọi người thoải mái chia sẻ vấn đề
- Ý tưởng được khuyến khích
- Feedback được đón nhận
Respect
- Mọi người lắng nghe nhau
- Không có blame culture
- Đánh giá cao đóng góp của nhau
Courage
- Dám nói sự thật về tiến độ
- Dám thử nghiệm cách mới
- Dám nói “không” khi cần
Kết luận
5 giá trị của Scrum không chỉ là lý thuyết trên giấy, mà là nền tảng để xây dựng một team Agile mạnh mẽ và hiệu quả.
Nhớ rằng:
- Leader phải lead by example - Thể hiện 5 giá trị ở chính bản thân
- Tạo môi trường an toàn - Để mọi người thoải mái thể hiện giá trị
- Thực hành thường xuyên - Trong mọi Scrum events
- Continuous improvement - Luôn cải thiện
Khi team của bạn sống với 5 giá trị này, bạn sẽ thấy:
- ✅ Team gắn kết hơn
- ✅ Productivity cao hơn
- ✅ Chất lượng sản phẩm tốt hơn
- ✅ Mọi người hạnh phúc hơn
Và đó chính là mục tiêu của Agile! 🚀
Bài viết thuộc series về Agile và Scrum. Nếu thấy hữu ích, đừng quên chia sẻ cho team nhé!